روزنامه هفت صبح، آرش پورابراهیمی| هشدار درباره وضعیت صندوقهای بازنشستگی در ایران تازگی ندارد؛ سالها پیش دکتر مسعود نیلی، یکی از مهمترین اقتصاددانان ایرانی، صندوقهای بازنشستگی را در میان شش ابر چالش اقتصاد ایران قرار داد. دکتر نیلی همچنین در مصاحبهای تصویری با حمید آذرمند در وبسایت اکو ایران مشکل ناترازی صندوقهای بازنشستگی را شرح میدهد. مشکلی که در کسری بودجه (طبق معمول)، تغییر ساختار جمعیتی کارکنان دولت و البته تضاد منافع در میان طراحان سیاست بازنشستگی ریشه دارد (افرادی که در آستانه بازنشست شدن بودند همزمان مسئولیت تدوین سیاست بازنشستگی را بر عهده داشتند).
اما این بار مدیر (سابق) بیمههای اجتماعی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی شاید به خاطر هوش رسانهای و یا شاید هم به طور تصادفی موفق شد که توجه افکار عمومی را به بحران صندوقهای بازنشستگی جلب کند. البته همین حالا باید خیالتان را راحت کنیم که فروش قشم و کیش برای حل بحران صندوقهای بازنشستگی رخ نخواهد داد. حساسیت افکار عمومی نسبت به تمامیت ارضی کشور قابل ستایش است اما فروش جزایر کیش و قشم با مجموع حدود صد هزار سکنه احتمالا از نظر حقوقی غیرعملی و البته از نظر اقتصادی غیرضروری است.
هرچند کسری بودجه نقطه اشتراک اقتصاد ایران و یونان است اما اقتصاد دو کشور فرقی اساسی دارد و آن اینکه یونان در عرضه پول و یا به بیان دیگر چاپ اسکناس خودمختار نیست در حالیکه سیاستگذاران در تهران با این محدودیت مواجه نیستند. یونان بخشی از منطقه یورو است و عرضه پول در این منطقه هم در اختیار بانک مرکزی اروپاست.
سیاستگذاران یونانی در مواجهه با بدهیهای سنگین دولتی که به یورو بود توانی برای چاپ اسکناس یورو و ایجاد تورم نداشتند و به همین خاطر مجبور شدند برای دریافت وام از نهادهای بینالمللی به اصلاحاتی از جمله کاهش دستمزدها و هزینههای دولتی تن بدهند. دولت یونان عملا ورشکسته شده بود و به همین خاطر چارهای نداشت جز اینکه به راهحلهایی همچون فروش جزایر هم فکر کند (البته اینجا درباره جزایری بسیار کوچک حرف میزنیم که مثلا به یک فرد فروخته میشوند).
چنین حالتی از ورشکستگی برای اقتصاد ایران قابل تصور نیست آن هم نه به این خاطر که سیاستگذاران در تهران حساسیت بیشتری نسبت به کسری بودجه دارند بلکه به این دلیل ساده که یک دولت بابت بدهیهایش به واحد پولی که توان و اختیار چاپش را دارد ورشکست نخواهد شد. دولت ایران برای پرداخت تعهدات ریالیاش میتواند ریال چاپ کند.
البته این چاپ پول قاعدتا بر فشار تورمی خواهد افزود، سپس بازنشستگانی که مستمریشان کفاف هزینههایشان را نخواهد داد اعتراض خواهند کرد و دولت با افزایش مستمری بازنشستگان موافقت خواهد کرد و سپس برای پرداخت تعهداتش ریال بیشتری چاپ خواهد کرد و نرخ تورم بالاتر خواهد رفت. درست است که چنین راهحلی چندان جذاب نیست اما هر سیاستمداری آن را به فروش خاک کشور ترجیح میدهد. به خاطر داشته باشید که همین حالا هم نرخ تورم حدود پنجاه درصد است و به نظر میرسد که سیاستگذاران به هر حال با آن کنار آمدهاند.
