روزنامه هفت صبح، صوفیا نصرالهی| هنوز یک هفته از قاچاق فیلم «تفریق» مانی حقیقی نگذشته. فیلم جالب و قابل اعتنایی که در شرایط این سالهای سینمای ایران لااقل جزو مهمترینها محسوب میشود. نکته جالب فیلم، خلق فضا و درامی است که برای مخاطب فیلمهای ایرانی آشنا نیست. یکجور فضایی که میان واقعیت و خیال شما را سردرگم نگه میدارد.
فیلم «تفریق» مانی حقیقی هر چند بهترین فیلمش نیست اما نشان میدهد که او همچنان از خیلی از کارگردانان ایرانی یک سر و گردن بالاتر است. به لطف همکاری با نمایشنامهنویس خبرهای مثل امیررضا کوهستانی که پیشتر هم در فیلم «پذیرایی ساده» با هم همکاری کرده بودند، اینبار هم داستان فیلم شروعی پرکشش و جذاب دارد.
فضای مبهم قصه و آن تردید میان اینکه آنچه میبینیم واقعی است یا حاصل یک ذهن مالیخولیایی تقریبا تا اواخر فیلم در جریان است. بعد از «فروشنده» فرهادی در سالهای اخیر بهترین بازی ترانه علیدوستی را در «تفریق» میبینیم. ظرافتی که در ایفای نقش دو کاراکتر دارد تحسینبرانگیز است. این تجربهگرایی مانی حقیقی در «اژدها وارد میشود» در اوج خودش دیده میشود. «تفریق» به نسبت فیلم سرراستتری است. دنبال کردن قصهاش سادهتر است.
مانی حقیقی از خانوادهای روشنفکر میآید. هم پدربزرگش ابراهیم گلستان از مهمترین و تاثیرگذارترین چهرههای ادبی و سینمایی ایران است و هم پدرش نعمت حقیقی یکی از برجستهترین فیلمبرداران تاریخ سینمای ایران محسوب میشود. (البته که مادرش هم لیلی گلستان) در نتیجه ورود حقیقی به سینما عجیب نبود هرچند خودش فلسفه خوانده.
اولینبار هم در ۵ سالگی در فیلم پدربزرگش، «اسرار گنج دره جنی» جلوی دوربین رفت. مانی حقیقی در بدو ورود به سینما به دسته توقیفشدهها پیوست. فیلم «آبادان» او هرگز رنگ پرده سینما را به خودش ندید. فیلم دومش «کارگران مشغول کارند» هم چند سالی توقیف بود. درواقع اولین فیلم حقیقی که درست و حسابی روی پرده رفت «کنعان» بود که سال 1386 ساخته شد. حقیقی اما بعد از «کنعان» بیشتر دنبال علاقه خودش رفت که ساخت فیلمهای بازیگوشانه بود.
«پذیرایی ساده» داستان عجیب و غریب زن و مردی بود که شبیه شیطان با پول زیاد دیگران را وسوسه میکنند و نقطه اوج کارنامهاش هم که «اژدها وارد میشود» است. هرچند در همه فیلمهایش رگههای شوخطبعی بهچشم میخورد اما از کمدیهایش مثل «پنجاه کیلو آلبالو» و «خوک» چندان دلخوشی ندارم.
«تفریق» با همه آن فیلمها متفاوت است. اولش فکر میکنی چیزی شبیه «شاید وقتی دیگر» بیضایی است اما حقیقی دائم در فیلم تغییر مسیر میدهد و شما را شوکه میکند. جدا از ارزیابی سینمایی مانی حقیقی سر این فیلم هم واقعا بدشانسی آورد. همانطور که هرگز نمیشود فهمید چرا «کارگران مشغول کارند» توقیف شد «تفریق» هم به لحاظ مضمونی هیچ مشکلی ندارد و فقط بهخاطر واکنشهای عوامل در شبکههای اجتماعی سرنوشت تلخی پیدا کرد که بهجای پرده سینما در سایتهای دانلود فیلم سر و کلهاش پیدا شود.
ولی مانی حقیقی از آن پوستکلفتهاست. با اینهمه فیلم توقیفی در کارنامهاش و سرمایههای بهباد رفته همیشه فیلمهایش را ساخته. تجربههایش را انجام داده و چیزی به سینمای ایران اضافه کرده که خوشمان بیاید یا نه نمیتوانیم لااقل منکر تازگیاش شویم. در سرسختی شبیه پدربزرگش بهنظر میرسد. «تفریق» از آن فیلمهایی است که اگر در سینماها اکران میشد میتوانست فضای نقد را به دو گروه موافق و مخالف تقسیم کند و تنور سینما و نقد فیلم را گرم کند.
