روزنامه هفت صبح، آرش پورابراهیمی| نرخ رشد اقتصاد ایران در بهار امسال بنابر دادههای مرکز آمار به 7/9درصد رسیده است. قاعدتا باید بابت این رشد تقریبا هشت درصدی خوشحال بود؛ رشدی که ما را امیدوار میکند که شاید اقتصاد ایران در سال ۱۴۰۲ برای نخستینبار از سال ۱۳۹۶ رشد بالای پنج درصدی را تجربه کند.
اقتصاد ایران طی دو سال اخیر بهترتیب 4/8درصد و 9/4درصد رشد کرده و تداوم این روند اقتصاد ایران را به مدار رشد بالای پنج درصد باز میگرداند. اما خب طبق معمول باید نسبت به این خوشبینیها محتاط بود. نخست اینکه رشد اقتصاد در سه ماهه نخست سال معمولا بالاست و این نرخ در ادامه سال تعدیل میشود.
سال گذشته هم اقتصاد ایران در سه ماه نخست رشدی 2/6درصدی را تجربه کرده بود اما رشد اقتصاد در کل سال ۱۴۰۱ در نهایت زیر پنج درصد بود. دیگر اینکه استخراج نفت و گاز طبیعی در بهار امسال رشدی تقریبا ۲۰درصدی را تجربه کرده اما بعید است که چنین رشدی در ادامه سال تداوم یابد. میزان صادرات افزایش یافته اما احتمالا به سقف صادرات در شرایط موجود نزدیک شده و بدون تحولی در وضعیت تحریمها نمیتوان رشد بیشتری را برای صادرات نفت متصور بود.
رشد بخش خدمات بهعنوان بزرگترین بخش اقتصاد که بیش از نیمی از اقتصاد ایران را بهخود اختصاص داده هم رشدی ۹درصدی را تجربه کرده اما بخش قابلتوجهی از این رشد بهخاطر رشد بیش از ۴۲درصدی واسطهگریهای مالی بوده که در سال گذشته رشد ناچیزی را تجربه کرده بود. در بخش کشاورزی هم به نظر میرسد روند مربوط به رشد منفی که از سال ۱۴۰۰ آغاز شده امسال هم ادامه خواهد داشت. همچنین باید توجه داشت که رشد گروه صنایع و معادن بدون نفت در بهار امسال حتی به یک درصد هم نمیرسد.
تداوم رشد قابل توجه فعلی نیازمند این است که دیگر بخشهای اقتصاد به خصوص صنعت و خدمات (غیر از واسطهگریهای مالی) هم بهطور قابل توجهی بهبود یابند. بهبود این بخشها به ثبات در سیاستگذاری و شرایط اقتصادی بستگی دارند. دولت طی ماههای اخیر تلاش کرده که نرخ ارز را ثابت نگه دارد.
افزایش درآمدهای نفتی و توافق اخیر با آمریکا به دولت برای کنترل نرخ ارز کمک خواهند کرد اما نباید فراموش کرد که تفاوت چند ده نقطه درصدی میان نرخ تورم ایران و آمریکا بالاخره خودش را در نرخ ارز نشان خواهد داد مگر اینکه بازار باور کند که دولت اراده و توانایی لازم را برای کاهش نرخ تورم دارد.
دیگر اینکه بیاطمینانی درباره تحولات ژئوپلتیک منطقه هم به حدی بالاست که نمیدانیم تاثیر آن بر اقتصاد ایران چه خواهد بود. تا اینجا افزایش قیمت نفت بهنفع ایران بوده و نمیتوان بهبود وضعیت ایران در توازن منطقهای را نادیده گرفت و باید امیدوار بود که ایران از درگیریها مصون بماند. در داخل هم سال گذشته دیدیم که افزایش بیاطمینانی سیاسی چگونه بر کسبوکارها و همچنین سرمایهگذاری تاثیرگذار است.
در نتیجه باید آرزو کرد که در داخل هم در ادامه سال، ماههای با ثباتی در پیش داشته باشیم البته که حفظ ثبات در داخل و مهار تنشهای اجتماعی وظیفه حاکمیت است. در این صورت شاید در پایان سال بتوان شاهد بازگشت رشد اقتصاد ایران به رقمی بالاتر از پنج درصد آن هم پس از بیش از پنج سال بود. اتفاقی که برای اقتصادی در حال توسعه مانند ایران که در دهه نود رشد ناچیزی را تجربه کرده از هر چیزی ضروریتر است.
