روزنامه هفت صبح، صوفیا نصرالهی| یک: هفته پیش که ستون یکشنبه را مینوشتم داریوش مهرجویی هنوز زنده بود. از او در یادداشتهای هفته گذشته در باشگاه مشتزنی و فردای روز فاجعه یاد کردم اما نمیشد که در این ستون همیشگی هم ذکر نکنم که هفته پیش جهان جای بهتری بود، چون داریوش مهرجویی هنوز زنده بود.
دو: کمتر پیش میآید حتی اهل فیلمبینی، سراغ فیلمهای کوتاه برود در حالی که بسیاری از کارگردانان بزرگ کارشان را با ساختن فیلم کوتاه شروع کردهاند. بعد از ناامیدی که از دیدن فیلم بد «استروید سیتی» وس اندرسون گرفته بودم، دیدن فیلم کوتاه «داستان فوقالعاده هنری شوگر» از او یادم انداخت که چرا زمانی وس اندرسون را دوست داشتم. اقتباسی از داستان رولد دال، نویسندهای که برای داستانهای خیالانگیز و فانتزی کودکانش مشهور است.
رولد دال قصهگوی بزرگی بود و وس اندرسون در به تصویر کشیدن این داستان کوتاه او تلاش کرده که وفادارانه شبیه یک تصویرگر کتاب، فقط برای داستان رولد دال معادل تصویری پیدا کند. همان پالتهای رنگی متنوع که نمونه درخشانش را در «هتل بزرگ بوداپست» دیده بودیم اینجا تکرار شده. فیلم البته شاهکار نیست ولی حداقل در ردیف بهترین کارهای اندرسون قرار میگیرد و شبیه فیلمهای آخرش بیمعنا و کپی ضعیف از روی دست خودش نیست.
آن شوخطبعی سیاه وس اندرسونی در بازیها خودش را نشان میدهد. شکستن دیوار چهارم اینجا خودش تبدیل به ترفند بامزهای شده و بهرغم اینکه ممکن است فکر کنید این مدل روایت باعث شده که فیلم به کلی متعلق به رولد دال باشد اما تاثیر سبک و سیاق فیلمسازی اندرسون بیشتر بهچشم میآید.
این داستان چند لایه درباره یک مرد قمارباز و معنای زندگیاش، مرتاض هندی و مردی که با چشمهای بسته میبیند، مفرح و سرگرمکننده از کار درآمده و اندرسون خیلی خوب در دل هم قصهها را وارد کرده و تماشاگرش را نه گیج میکند و نه خسته. «داستان خارقالعاده هنری شوگر» بیشتر از دو فیلم بلند اخیر وس اندرسون ارزش دیدن دارد و راستش موقع تماشایش اصلا حس و حال یک فیلم کوتاه را نداشت. کامل بود و به اندازه و یک فیلم وس اندرسونی کامل.
سه: این روزها که خبر حمله اسرائیل به فلسطین و عکسهای فجیعش در خبرها میچرخد خوب است به یک روشنفکر فلسطینی اشاره کنم که بهنظرم خواندن ایدههایش در باب خاورمیانه و سیاست و هنر آموزنده است. ادوارد سعید نویسنده و روشنفکر و نظریهپرداز ادبی که پیانیست زبردستی هم بود نظریههای جالبی درباره شرقشناسی و اصلا کتابی با این عنوان دارد.
اما کتابی که بهنظرم خوب است از سعید سراغش بروید «نقش روشنفکر» است هر چند کاش مثل من ترجمه آن را نخوانید که آقای حمید عضدانلو بهرغم تحصیلات آکادمیک قویشان ترجمه پر دستاندازی از آن منتشر کردهاند. کتاب درباره نظریات ادوارد سعید درباره تعریف روشنفکر است و نقشی که باید در جامعه بازی کند. جالب است که بهخاطر مخالفت سعید با اسرائیل ضبط سخنرانیهای او در بی.بی.سی در این مورد با جنجال زیادی روبهرو شد و بسیاری معتقد بودند که سعید صلاحیت حرف زدن درباره روشنفکران را ندارد!
سعید برای تعریف روشنفکر فقط وظیفه فردی برای او قائل نیست بلکه مسئولیت اجتماعی و پایبندی به فلسفه اخلاق را بخشی از تعریف یک شخصیت روشنفکر میداند. خود سعید دقیقا این ویژگیها را داشت. روشنفکری با ذهن باز و بیتعصب و مطلع از هنر و سیاست که سعی داشت همیشه سمت درست تاریخ بایستد.
