روزنامه هفت صبح، آرش خوشخو | در هفت تیرماه سال 1352 لیگ سراسری تخت جمشید به راه افتاد. ایران دوبار قهرمان آسیا شده بود و دوبار در المپیک حضور پیدا کرده بود و وقتش بود که مسابقاتش به شکل سازماندهی شده و مدرن برگزار شود. بعد از یکسری مسابقات انتخابی یک لیگ 12تیمی به راه افتاد. هفت تیم تهرانی و پنج تیم از دیگر شهرها. شامل دو تیم از خوزستان (آبادان و اهواز)، یک تیم از انزلی، یک تیم از اصفهان و یک تیم از تبریز.
مسابقاتی که عموما با ورزشگاههای لبریز از تماشاگر برگزار میشد بهخصوص وقتی که یکی از دو تیم میدان، پرسپولیس و یا تاج بودند. در انزلی و آبادان و اصفهان و تبریز استقبال تماشاگران از این سری مسابقات خیرهکننده بود. اقتصاد فوتبال با توجه به آنکه دستمزدهای فوتبالیستها نیز خیلی سنگین نبود، از رونق چشمگیری برخوردار شده بود. مدعیان اصلی چهار تیم تهرانی بودند. پرسپولیس و تاج و پاس و عقاب. پرسپولیسیها پر از ستاره بودند.
همایون بهزادی و حسین کلانی و علی پروین و ابراهیم آشتیانی و جعفرکاشانی و صفر ایرانپاک و البته رضا وطنخواه، فریدون معینی، اسماعیل حاج رحیمیپور، مهراب شاهرخی، بهرام مودت، هادی طاووسی و همینطور: مسیحنیا، خلعتبری، دستجردی، ادیبی، سلیمانی، میرطاووسی و… مربی انگلیسی آنها یعنی آلن راجرز تیم هجومی و جذابی را تدارک دیده بود. در انتهای مسابقات پرسپولیس با 15 برد و 7 تساوی و بدون شکست و با پیروزیهای پرگل و تنها 4 گل خورده قهرمان جام شد.
تاج که رایکوف را به عنوان مربی داشت و 10 ملی پوش هم در تیم خود داشت به مقام دوم رسید. تاج هم تیم بسیار با کیفیتی بود که در کسب نتایج پرگل حتی کارنامهای بهتر از پرسپولیس داشت. تنها نقطه عطف بازی 17 شهریور بود که پرسپولیس با نتیجه باورنکردنی شش بر صفر نزدیکترین حریف خود را شکست داد. در واقع همین بازی عجیب بود که موجب شد پرسپولیس در نهایت با دو امتیاز برتری تاج را پشت سر بگذارد. تاج تنها یک شکست در کارنامهاش داشت.
همان شش بر صفر معروف! حجازی، رشیدی، کارگر جم، غلامحسین مظلومی، علی جباری، قراب، حق وردیان، پورحیدری، عادلخانی، حسن روشن، مژدهی، عبداللهی، جانملکی و… ستارههای تاج را تشکیل میدادند. پاس با بازیکنان منضبط و خشن خود سوم شد. مهراب شاهرخی، محمد صادقی، حسین کازرانی، دینورزاده، قفلساز، برادران مناجاتی، اصغرشرفی، میرزا محمد، ذوالفقارنسب و…
ستارههای پاس بودند و با مربیگری حسن آقا حبیبی و بالاخره تیم دوستداشتنی عقاب با هدایت حسین فکری و به همراه یک تنش طولانی بین مصطفی عرب که افسر نیروی هوایی و وفادار به سلطنت بود با پرویز قلیچخانی که سابقه بازداشت به خاطر افکار کمونیستی داشت، به هرشکلی بود در جایگاه چهارم قرار گرفت. عقاب تنها تیمی بود که رفت و برگشت پرسپولیس را متوقف کرد. به غیر از این دو ستاره ناسازگار بازیکنانی مثل فریبرز اسماعیلی، غلام وفاخواه، ایرج داناییفرد، کاویان پور، برادران لواسانی، امینی خواه، باباخانلو، اکبر محمدی، جهانگیر فتاحی و… در این تیم جالب تهرانی توپ میزدند.
بهترین تیم شهرستانی ملوان بندرانزلی بود که در جای پنجم قرار گرفت. آقای گل مسابقات غلامحسین مظلومی شد که با زدن 15گل بیرقیب این عنوان را به دست آورد. 34درصد گلهای تاج را مظلومی زده بود. غفور جهانی با 13گل در مکان دوم قرار گرفت. جالب اینکه پرسپولیس با بهترین خط حمله هیچ مدعی مهمی در میان گلزنان برتر نداشت. ایرانپاک و کلانی هشت گل زدند و پروین و بهزادی شش گل. در مجموع دوره اول جام تخت جمشید یک موفقیت کامل بود.
این سال و تجربه خوب فوتبالی را یک حذف ناباورانه توسط استرالیا در راه رسیدن به جامجهانی 1974 کمی لکهدار کرد. وقتی تیم ملی در استرالیا و به خاطر مصدومیت چند بازیکن کلیدی از جمله علی پروین و البته اشتباهات مرگبار ناصر حجازی سه بر صفر مغلوب شد و در بازی برگشت با جایگزین کردن منصور رشیدی به جای حجازی و بازگشت علی پروین و کنار گذاشتن مهدی لواسانی (رفیق قلیچخانی در زندان و گرمابه!)
در همان سی دقیقه ابتدای بازی دو بر صفر از استرالیا پیش میافتند (با یک پنالتی و یک شوت از راه دور هر دو از قلیچخانی) و بعد دیگر نمیتوانند گل سوم را بزنند و حذف میشوند. حذف تیم ملی و موفقیت پرسپولیس و تاج با آلن راجرز و رایکوف، موجب میشود تا فرانک اوفارل ایرلندی به ایران بیاید و سکان تیم ملی را در دست بگیرد…
سال 52 را پشت سر میگذاریم. با داستانهایی که دربارهاش نقل کردیم: افزایش درآمد نفت، خروج کامل اقتصاددانهای نخبه مستقل از دولت، جنگها و زدوخوردهای ساواک با چریکها،نبرد یک روزه با عراق، اعدام گلسرخی و کرامتالله دانشیان، ظهور هژبر یزدانی به عنوان یک هیولا و داستان جشنوارههای سینما و جام تخت جمشید.
