روزنامه هفت صبح، آرش خوشخو | حکومت پهلوی وقتی از ماجرای قیام 15خرداد سالم بیرون آمد، کمکم شرایط را برای نقطهنظرهای فرهنگی خود مناسب میدید. در واقع محمدرضا از بدو سلطنتش (که در 22 سالگی شروع شده بود) همواره شرایط بیثباتی داشته. پنج سال اول سلطنتش که کشور در اشغال متفقین بود و بعد هم غائله آذربایجان، در ادامه ناآرامیها و ترورها و اعتصابها که منتهی شدند به نهضت ملی شدن نفت
. فرارش از کشور و بازگشت بعد از کودتا. بعد هم ماجرای 16 آذر و سپس قلع و قمع شبکه افسران حزب توده و فدائیان اسلام و دست و پنجه نرم کردن با نفرت عمومی روشنفکران در دهه سی. بعد خشکسالی انتهای دهه سی و رکود اقتصادی فلجکننده و در این میان بحرانهای زناشوییاش با فوزیه و بعد هم ثریا و چالش فقدان وارث و همه اینها وصل شدند به نهضت 15 خرداد و قیام روحانیت و طبقات مذهبی.
با این حال در سالهای 39 تا 43 اعتماد بهنفس محمدرضا بهتدریج در حال ترمیم شدن بود. بهخصوص پس از وصلت با فرح و تولد رضا پهلوی، نجات از مهلکه 15خرداد 42، اصلاحات ارضی، وصول اولین محموله کمکهای مالی آمریکا و جلب اعتماد کاخ سفید و جان گرفتن ساواک.
در این فضای جدید مجله زن روز در موسسه کیهان سر برآورد تا برای دختران و زنان طبقه متوسط که در توسعه غولآسای دولت و ادارات دولتی، جمعیت قابلتوجهی از مردم را تشکیل میدادند، سرگرمی فرهنگی ایجاد کند.
مجید دوامی خبرنگار جنجالی دهه سی که در آمریکا هم تحصیلاتی داشت، سردبیر مجله زن روز شد. زن روز تبدیل شد به ارگان تغییرات فرهنگی دهه چهل. داستان از آنجا جالبتر شد که دوامی طرح دختر بهار را در زن روز ارائه داد. این طرح با حمایت صدرالدین الهی چهره متنفذ روزنامه کیهان و همینطور سیامک پورزند در زن روز دنبال شد و بهتدریج تبدیل به انتخاب دختر شایسته شد.
اینجا از دسترنج تحقیقات خانم فاطمه قاسمآبادی استفاده میکنم: در اولین تبلیغات انتخاب دختر بهار در سال 1344 آمده: «دوشیزهای بین ۱۶ تا۲۵سال، باهوش، مهربان، جذاب، باسلیقه، خوشلباس، اهل ورزش، خوشاندام، خوشعکس، رمانتیک و امروزی، تو دل برو و… که در بین خانواده و دوستان محبوب باشد و خانواده محترمی داشته باشد.»
از همان ابتدای کار هم جوایز دختربهار انتخابی اینطور مطرح شد: داشتن عنوان دوشیزه بهار، چاپ عکس تمامقد در مجله زن روز، سفر هشت روزه به پاریس یا لندن و یا رم به خرج مجله زن روز، یک فصل بلیت مجانی سینما، هفت روز مهمان یکی از پلاژهای شمال (ویلاهای کنار ساحل)، پنجاه صفحه موسیقی به انتخاب خودتان به همراه یک گرامافون برقی و…» شرکتکنندگان در این مسابقه میبایست یک قطعه عکس آتلیهای را به همراه مختصری از بیوگرافی خود که شامل وضعیت تحصیلی، طول قد، وزن و… را برای مجله زن روز بفرستند.
اعتراضها شروع شد و از قرار دادن معیارهای فیزیکی در انتخاب دختر بهار انتقاد شد. مجید دوامی اما زیرکانه توجیهات خاص خود را ارائه داد: هدف از دانستن «قد و وزن» پی بردن به این مسئله بود که دختر موردنظر اهل ورزش هست یا نه! هدف از بیان شرط «خوش عکس بودن» این بود که چگونه ظاهر شدن در مقابل دوربین و دانستن بهترین زاویه چهره یکی از معیارهای خوشسلیقگی و بهروز بودن آن دختر بهحساب میآید!
در توضیح ملاک «خوشپوشی» هم عنوان کردند که منظورشان خوشسلیقگی است که در مورد افراد سادهپوش حتی میتواند معنای ساده بودن در عین خوشسلیقگی را هم بدهد! مهمتر از همه اینکه منظور از «خانواده محترم» در واقع جایگاه اجتماعی- اقتصادی پدر یا مادر نبوده است، بلکه منظور، داشتن یک شغل آبرومندانه برای سرپرست خانواده بوده است!
خلاصه پس از کلی مقدمهچینی و مکافات، برخی خانوادهها شروع کردند به ارسال عکس دخترانشان برای شرکت در این مسابقات و بالاخره در سال 1344 در هیاهوی مطبوعاتی که عمدتا توسط روزنامه کیهان حمایت میشد اولین دوره این مسابقات برگزار شد و دختری بهنام سیما ایزدجو نفر اول شد.
از سال بعد برندههای این مسابقات به مسابقات بینالمللی دختر شایسته جهان هم اعزام میشدند و خب گاه مقامهایی هم بهدست میآوردند. مثل الهه عضدی و یا شهره نیکپور که در سالهای 1968 و 1975 دختر شایسته جهان شدند (هرچند برخی میگویند این یک دروغ بوده و مقامها مربوط به مسابقات فرعی دیگری است) و چهرههایی مثل افسانه بنیاردلان و رویا روحانیمقدم و شهلا وهابزاده نیز بین سه یا چهار نفر قرار میگرفتند.
در دهه پنجاه مراسم انتهایی انتخاب دختر شایسته در ایران با آب و تاب و تبلیغات بسیار گستردهای برگزار میشد. در هتل هیلتون و با حضور اسپانسرهای تبلیغاتی، نمایندههایی از دربار، اجرای موسیقی زنده توسط خوانندههای مشهور (عموما خانم گوگوش) و همینطور حضور مجریانی مثل حسن خیاطباشی و قریب افشار و ساسان کمالی.
جوایز دختر شایسته سال 1355 یعنی شهره نیکپور اینگونه بوده است: یک تور مسافرتی آمریکای لاتین، دو هزار دلار پول نقد، انگشتر لعل و یک ساعت طلا. شرکت ایرانکالا سیستماتیک نیز یک دستگاه خودرو مزدا ۸۰۸ به او داد که عکس شهره نیکپور با ماشین خود بر روی جلد مجله زن روز به چاپ رسید. در سالهای بعد مزدا جای خود را به گالانت داد. یکی از معروفترین بازیگران زن فعلی سینمای ایران که در دهه شصت از ستارههای سینمای ایران بود در سال 1355 به مقام دومی این مسابقات رسیده بود.آخرین برگزیده این رقابتهای بیمعنی ترانه کی سر بود. در سال 1357 و در اوج شرایط انقلاب حاکم بر ایران.
