روزنامه هفت صبح، مصطفی آرانی | با توجه به افزایش قیمت دلار در بازار، نگاهی کردیم به سی ویژگی یا مختصات یا داستان جالب در مورد اسکناس سبز آمریکایی. از نحوه چاپ و کاغذ و جوهر و رنگ آن را بررسی کردیم تا تصاویر روی آن و همچنین قوانین و مقرراتی که در مورد آن وجود دارد و نیز برخی آمارها در مورد آن را ذکر کردیم که میتواند در کنار قیمت دلار در بازار تهران در این روزها، برای شما جالب و البته عجیب باشد.
این روزها تقریبا همه از دلار حرف میزنند. اسکناس سبز آمریکایی که افزایش قیمت آن در بازار تهران، داغترین سوژه خبری در هفته گذشته است. ولی در مورد این اسکناس چه میدانیم؟ دلار چه تاریخچهای دارد؟ اصلا کلمهاش یعنی چه؟ کاغذش کجا تولید میشود و کجا چاپ میشود و عکس چه کسانی روی آن قرار گرفته است؟ پاسخ این سوالات را در این گزارش خواهید خواند:
یک: کلمه دلار یک ریشه فنلاندی - آلمانی دارد و در واقع به معنای «سکهای از معدن نقره» است. این اصطلاح به سکهای گفته شد که در مستعمرات اسپانیا در آمریکا استفاده میشد و بعد از آن به مستعمرات بریتانیا در آمریکای شمالی نیز راه پیدا کرد و به این ترتیب در اواخر قرن هجدهم به عنوان نام واحد پولی آمریکا انتخاب شد.
دو: در آمریکا هفت نوع اسکناس دلار داریم: یک دلاری، دو دلاری، پنج دلاری، ده دلاری، بیست دلاری، پنجاه دلاری و صد دلاری.
سه: اسکناس یک دلاری، رایجترین اسکناس آمریکا نیست و در حالی که 4/12 میلیارد اسکناس یک دلاری در جهان وجود دارد؛ میزان اسکناسهای 100 دلاری در جهان 4/13 میلیارد اسکناس است. (آمار مربوط به سال 2019 است)
چهار: قبلا اسکناسهای 500، 1000، 5000 و 10 هزار دلاری هم داشتیم که از زمان جنگ جهانی از سوی دولت آمریکا چاپ و از اواخر دهه شصت میلادی دیگر عرضه نمیشود. هدف از چاپ اسکناسهای درشت، پرداخت حوالههای بانکی بود و با معرفی روشهای پیشرفته و امنتر، این اسکناسهای غیرضروری شدند. البته این اسکناسها هنوز هم قانونی هستند ولی معمولا توسط کلکسیونرها نگهداری میشوند.
پنج: در آمریکا البته یک نوع خاص از اسکناس 100 هزار دلاری در حدود دو ماه پایانی سال 1934 و ابتدایی سال 1935 نیز منتشر شد ولی وزارت خزانهداری آمریکا برخلاف شایعاتی که وجود دارد هرگز یک اسکناس یک میلیون دلاری چاپ نکرده است.
شش: برعکس آنکه فکر میکنید دلار یک اسکناس کاغذی نیست و در واقع از 75درصد پنبه و 25درصد کتان تشکیل شده است. به استثنای مورد خاص اسکناسهای 100 دلاری، این مواد به صورت ترکیب شده، در پالتهایی با 20هزار برگه تحویل اداره ضرب و چاپ وزارت خزانهداری آمریکا میشود و شماره پالت کاغذ نیز روی اسکناس موجود است. رنگهای مختلف جوهر مورد استفاده در دلار نیز به دلایل امنیتی توسط متخصصان خود این اداره مخلوط میشود.
هفت: شما میتوانید ورقهای برش نخورده دلار را نیز از اداره ضرب و چاپ پول آمریکا خریداری کنید ولی باید قبلا نسبت به ثبت سفارش اقدام کرده باشید.
هشت: هر دلار تقریبا یک گرم وزن دارد و اندازه آن 6294/6 سانتیمتر در عرض و 5956/15 در طول است.
9 : مشهورترین اسکناس دلار در جهان همان اسکناس یک دلاری است که روی آن چهره جرج واشنگتن، نقش بسته است. با وجود اینکه اسکناسهای 5، 10، 20 و 50 دلاری همگی در دهه گذشته طراحی شدند و فدرال رزرو یا بانک مرکزی آمریکا، رنگ و واترمارکهایی برای جلوگیری از جعل اضافه کرده اما اسکناس دلار از سال 1963 بدون تغییر باقی مانده است. دلیل عدم تغییر این اسکناس هم آن است که به گفته خزانهداری آمریکا، این اسکناس به ندرت جعل میشود. البته برخی میگویند که غولهای صنعت ماشینهای فروش خودکار (مثل فروش نوشابه) در این زمینه لابیگری میکند چراکه با تغییر این نوع اسکناس این ماشینها باید کاملا برای تطبیق با اسکناسهای جدید طراحی شوند.
10: در مورد تصاویر روی اسکناس یک دلاری آمریکا شایعات زیادی مطرح است. مثلا گفته شده که در این اسکناس، از چندین نماد، 13 عدد وجود دارد. مثلا 13 تیر روی پای چپ عقاب و 13 برگ شاخه زیتون (خود برگ زیتون و تیر، نشاندهنده صلح و جنگ هستند) یا 13 پله هرم. در مورد هرم البته میدانیم که نشاندهنده 13 مستعمره اصلی آمریکا هستند.
11: چشم بالای هرم از دید برخی نشانهای از فراماسونری است ولی روایت رسمی این است که این چشم نشاندهنده رشد و گسترش ناتمام کشور است. ضمنا برخی میگویند در قابی که عدد 1 در آن قرار گرفته، در گوشه سمت راست بالای اسکناس یک پرنده یا جغد میبینند و میگویند نمادی از مینروا، الهه خرد رومی است و برخی هم در آنجا یک عنکبوت میبینند.
12: عبارت MDCCLXXVI که در قاعده هرم پشت هر اسکناس دلاری نوشته شده، اعدادی رومی هستند و نشاندهنده سال 1776، سال استقلال آمریکاست.
13: عبارت «به خدا ما ایمان داریم» یا In God We Trust همیشه روی دلار چاپ نمیشده است. این عبارت از سال 1963 به دنبال یک قانون که توسط رئیسجمهور آمریکا یعنی آیزنهاور در سال 1956 تصویب شد در تمام واحدهای پول آمریکا گنجانده شد. این عبارت شعار رسمی آمریکاست.
14: یک عبارت ایمانی دیگر نیز پشت دلار قرار گرفته و آن عبارت لاتین Annuit Coeptis است که یعنی «هر کنشی به تایید اوست». زیر هرم نیز نوشته شده «نظم نوین اعصار». سرچشمه این شعارها به سرودههای ویرژیل، شاعر رومی برمیگردد و گفته شده به معنای دخالت خدا به نفع نهضت استقلال آمریکاست.
15: نخستین چهرهای که تصویر او روی دلار ثبت شده است، سالمون پی چیس، وزیر خزانهداری آمریکا از 1861 تا 1864 بود که تصویر او روی اسکناس یک دلاری در سال 1862 و در میانه جنگ داخلی ثبت شد. او نخستین فردی بود که دلار را طراحی کرد و به همین دلیل این افتخار را به خود داد و تصویرش تا سال 1869 روی این اسکناس درج شد تا روزی که دیگر تصویر جرج واشنگتن بر روی یک دلاری ثبت شد.
16: روی اسکناسهای دیگر هم تصاویر دیگری از روسای جمهوری آمریکا قرار گرفته که شاید مشهورترین آن بعد از جرج واشنگتن، تصویر بنجامین فرانکلین باشد که از سال 1914 روی اسکناس 100 دلاری چاپ شده است.
17: رنگ اسکناسهای 100 دلاری، بعد از سال 2013، مایل به آبی شده و بنابراین همین تفاوت به دلیل آنکه جدیدتر است و احتمال تقلبی بودن آن کمتر است در بازار ایران گرانتر خرید و فروش میشود ولی از نظر خزانهداری آمریکا ارزش این پولها با هم تفاوتی ندارد.
18: طبق یک قانون در آمریکا چهره یک رئیسجمهور زنده نمیتواند روی اسکناس این کشور باشد. این قانون برای آن تنظیم شده که نشان دهد این کشور سلطنتی نیست.
19: تا به حال تصویر دو زن روی دلار نقش بسته است. یکی مارتا واشنگتن، همسر جرج واشنگتن و دومی پوکاهانتس یا ربکار رولف، دختر فرمانده پوتاهان، رئیس قبیله سرخپوستان در آمریکا.
20: در صورتی که بخواهید، میتوانید متوجه شوید که دلار شما صادرشده از کدام ایالت است. مثلا علامت B (در سمت چپ اسکناس) نشانه آن است که این دلار از سوی شعبه ایالت نیویورک وزارت خزانهداری صادر شده است.
21: فدرال رزرو برای تولید هر اسکناس یک دلاری حدود 5/5 سنت هزینه میکند. در حالی که تولید یک اسکناس 100 دلاری، 13 سنت هزینه دارد.
22: طبق گزارش فدرال رزرو، هر اسکناس یک دلاری به طور متوسط طی حدود 6 سال از چرخه خارج میشود.
23: اسکناس دلار کیفیت خوبی دارد و ظاهرا در حالی که یک کاغذ معمولی بعد از 400بار تاخوردن پاره میشود؛ این اسکناس به یک روایت تا 4هزاربار و به روایتی دیگر تا 8 هزار بار تاخوردن را تحمل میکند.
24: فدرال رزرو البته میگوید که نخستین بار یک اسکناس دلار 22 ماه بعد از چاپ، پاره میشود.
25: در صورتی که یک اسکناس دلار را به قصد نامناسب ساختن برای استفاده مجدد، پاره کنید یا سوراخ کنید یا هر چیز دیگری مرتکب جرم شدهاید و جریمه خواهید شد یا به شش ماه حبس محکوم میشوید و یا هر دو مجازات.
26: تا زمانی که سه چهارم یک اسکناس سالم باشد، میتوان آن را با یک اسکناس کامل معاوضه کرد. اگر اسکناس از وسط پاره شده باشد، تا زمانی که شماره سریال دو طرف آن مطابقت داشته باشد، میتوان از آن استفاده کرد. اگر اسکناس به شدت پاره شده باشد، میتوانید اسکناس را به بخش مربوط در اداره ضرب و چاپ بفرستید و در آنجا اغلب درخواست تعویض اسکناس شما را میپذیرند. گفته شده که این اداره در یکسال 30هزار تقاضا برای جایگزینی اسکناس را بررسی میکند.
27: در سال 2013، گروهی متشکل از پنج سناتور، از جمله جان مک کین از آریزونا و تام هارکین از آیووا، تلاش کردند که اسکناس یک دلاری را منسوخ و آن را به سکه تبدیل کنند. آنها گفتند که این تغییر باعث 8/13 میلیارد دلار صرفهجویی برای دولت ظرف سه دهه آینده خواهد شد اما باز هم گفته شد که لابی صنعت ماشینهای فروش خودکار مانع از چنین کاری شده است.
28: در صورتی که شماره سریال دلار شما یک ستاره داشت به این معنی است که پس از چاپ شدن شماره سریال، نقصی در این اسکناس تشخیص داده شده است. این اسکناسها کمیاب هستند ولی اگر دستتان باشد، ارزشی مشابه هر دلار دیگر دارد.
29: وب سایتی به نام Where's George وجود دارد که در آن اگر شماره سریال یک دلاری خود را وارد کنید میتوانید ببینید که این دلار تاکنون از چه مسیری به شما رسیده و پس از خرج کردن آن هم ببینید که به دست چه کسی میرسد. (طبیعتا این موضوع وقتی مقدور است که آن شماره سریال اسکناس به نوعی وارد شبکه الکترونیکی شود)
30: و در نهایت اینکه طبق دو مطالعه که در سال 2017 انجام شد روی اسکناس، علاوه بر ویروسها و 100 نوع باکتری، دی ان ای حیوانات خانگی نیز وجود دارد و علاوه بر این تقریباً 80درصد از اسکناسهای دلار نیز دارای آثار کوکائین هستند. محققان علاوه بر کوکائین، ردپایی از انواع مختلف مواد مخدر، از مت آمفتامین گرفته تا هروئین، هم روی دلار پیدا کردند.
