هفت صبح| بهای نفت خام بیش از ۵ دلار افزایش یافت؛ آن هم پس از آنکه دونالد ترامپ اعلام کرد آمریکا به حملات خود علیه ایران ادامه خواهد داد، بیآنکه جدول زمان مشخصی برای پایان جنگ ارائه کند؛ اظهاراتی که نگرانی سرمایهگذاران درباره اختلالات پایدار در عرضه انرژی را تشدید کرد. در معاملات اولیه روز جمعه، نفت برنت با ۶ دلار و ۳۳ سنت، معادل ۶.۳ درصد، افزایش یافت و به ۱۰۹ دلار و ۰۵ سنت در هر بشکه رسید. همزمان، نفت خام وست تگزاس اینترمدیت آمریکا نیز ۵ دلار و ۲۸ سنت، معادل ۵.۳ درصد، افزایش یافت و به ۱۰۵ دلار و ۴۰ سنت در هر بشکه رسید.
این رشد قیمتها در حالی رخ داد که پیش از سخنرانی تلویزیونی ترامپ، هر دو شاخص بیش از یک دلار کاهش را تجربه کرده بودند، نشانهای از نوسان شدید بازارها که بهشدت به تحولات سیاسی و نظامی وابسته شدهاند. انسداد تنگه هرمز از سوی ایران در واکنش به حملات آمریکا و اسرائیل، حدود یکپنجم از عرضه جهانی نفت و گاز طبیعی مایع (LNG) را مختل کرده و یکی از بزرگترین بحرانهای انرژی دهههای اخیر را رقم زده است، تنگهای که بهعنوان شریان حیاتی تجارت انرژی جهان شناخته میشود و اکنون به یکی از کانونهای اصلی تنش ژئوپلیتیک تبدیل شده است. ترامپ روز چهارشنبه گفت: «ارتش آمریکا تقریباً به اهداف خود در این درگیری رسیده و جنگ ظرف دو تا سه هفته پایان خواهد یافت»، اظهاراتی که پیشتر نیز در قالبهای مشابه تکرار شده بود اما هنوز نشانهای از تحقق آن در میدان دیده نمیشود.
ضربه به آسیا
پس از این سخنرانی، بازارهای سهام در آسیا با افت قابلتوجهی روبهرو شدند. بسیاری از کشورهای جنوب شرق آسیا وابستگی بالایی به واردات نفت دارند و همین موضوع آنها را در برابر جهش قیمت انرژی که به طور مستقیم از جنگ در خاورمیانه ناشی شده، بسیار آسیبپذیر کرده است. شاخصهای بازارهای نوظهور آسیایی بهطور کلی کاهش یافتند؛ بهطوری که شاخص منطقهای MSCI برای سهام آسیا ۲.۳ درصد افت کرد، در حالی که ارزهای منطقهای نیز بهطور متوسط ۰.۲ درصد تضعیف شدند که نشانهای از خروج سرمایه و افزایش ریسکگریزی در میان سرمایهگذاران است.
بازار اصلی سهام کره جنوبی، شاخص «کوسپی»، ۴.۲ درصد سقوط کرد. این در حالی است که پیشتر در همان روز، نزدیک به ۲ درصد رشد را تجربه کرده بود؛ نوسانی که نشاندهنده شکنندگی شدید بازار در برابر اخبار سیاسی است. لی جائه-میونگ، رئیسجمهور این کشور، روز پنجشنبه از پارلمان کشورش خواست تا هرچه سریعتر بسته بودجه تکمیلی به ارزش ۲۶.۲ تریلیون وون (معادل ۱۷.۳ میلیارد دلار) را تصویب کند تا اقتصاد این کشور در برابر «بدترین تهدید امنیت انرژی» ناشی از بحران خاورمیانه تقویت شود. در سنگاپور، شاخص اصلی بورس «سنگاپور اکسچنج» در آغاز معاملات به بالاترین سطح دو هفته اخیر رسید، اما در ادامه ۰.۸ درصد کاهش یافت. شاخص معیار مالزی نیز ۱ درصد افت کرد.
بازارهای اندونزی و تایوان هم به ترتیب حدود ۱ و ۱.۴ درصد کاهش را ثبت کردند. در چین و هنگکنگ نیز روند نزولی ادامه داشت. شاخص «شانگهای کامپوزیت» تا میانه روز، ۰.۵۳ درصد کاهش یافت و شاخص «CSI300» که شرکتهای بزرگ را دربرمیگیرد، ۰.۷۴ درصد افت کرد. در هنگکنگ، شاخص «هنگسنگ» ۱.۱ درصد پایین آمد و سهام شرکتهای فناوری در شاخص «HSTECH» با افت شدیدتر ۲.۲ درصدی مواجه شد.
بازگشت نااطمینانی به بازارها
با اظهارات جدید ترامپ، موجی از نااطمینانی دوباره به بازارها بازگشته است؛ یک حس نااطمینانی که نهتنها به قیمت انرژی، بلکه به مسیر کلی اقتصاد جهانی نیز سایه انداخته است. تحولات اخیر نشان میدهد که بازارهای جهانی، بیش از هر زمان دیگری، به تحولات ژئوپلیتیک گره خوردهاند. از یکسو، تهدید به تداوم حملات نظامی و بسته شدن مسیرهای حیاتی انرژی، قیمت نفت را بهسرعت بالا میبرد و از سوی دیگر، همین عامل، بازارهای مالی، بهویژه در اقتصادهای وابسته به واردات انرژی را با شوک مواجه میکند. در این میان، آنچه بیش از همه برجسته است، نقش تعیینکننده تصمیمات سیاسی در شکلدهی به معادلات اقتصادی است، تصمیماتی که پیامدهای آن، نهفقط در میدان جنگ، بلکه در سفره مردم و ثبات اقتصاد جهانی نیز بهروشنی قابل مشاهده است.
